De mail ziet er perfect uit. Het logo van je bank staat erin, de aanspreking klopt en de toon is beleefd. Toch voel je dat er iets niet juist is. Misschien is het de haast (“vandaag nog bevestigen”), misschien een link die net iets te graag wil dat je klikt. Dat buikgevoel is waardevol. Wie de afzender van een mail kan controleren, weet in een halve minuut of zo’n bericht echt is. In dit artikel leggen we stap voor stap uit waar je op let, met voorbeelden van alle trucs die oplichters vandaag gebruiken.
Herken je dit?
- Je bank vraagt om je gegevens te bevestigen. Anders wordt je rekening “tijdelijk geblokkeerd”.
- Een pakje wacht op verzendkosten. Je hebt niets besteld, maar een paar euro betalen lijkt onschuldig.
- Een leverancier stuurt een factuur met een nieuw rekeningnummer. Zijn naam klopt, zijn handtekening ook.
- De overheid heeft geld voor je klaarstaan. Je hoeft alleen nog even in te loggen via de link.
- Je eigen collega vraagt dringend om cadeaubonnen. Hij zit in een vergadering en kan niet bellen.
Al deze mails spelen in op vertrouwen en haast. Gelukkig verraadt de afzender bijna altijd de truc, als je weet hoe je de afzender van een mail moet controleren.
Stap 1: controleer van elke mail het adres van de afzender, niet de naam
Elke mail heeft twee dingen bovenaan: een afzendernaam en een afzenderadres. De naam is de tekst die je mailprogramma groot toont, bijvoorbeeld “Jouw Bank Klantendienst”. Die naam kan iedereen vrij kiezen. Een oplichter kan zijn naam net zo goed “Jouw Bank” noemen als “Belastingdienst” of zelfs jouw eigen naam. De naam zegt dus niets.
Het afzenderadres is het echte mailadres, met een @ erin. Daar moet je kijken. Zo zie je het:
- Outlook op je computer: hou je muis boven de afzendernaam of klik erop. Het volledige adres verschijnt.
- Outlook-app of Mail op je gsm: tik op de afzendernaam bovenaan de mail.
- Gmail: het adres staat meestal tussen haakjes naast de naam. Anders klik je op de naam.
Voorbeeld: je ziet “Jouw Bank” als afzender, maar het adres is [email protected]. Een echte bank mailt nooit vanaf een gratis Gmail-, Outlook.com- of Hotmail-adres. Die mail is dus vals, hoe mooi ze er ook uitziet.
Stap 2: lees het domein achter de @, van rechts naar links
Het stuk achter de @ heet het domein. Dat is het adres van de organisatie op internet, zoals afzender.be. Om de afzender van een mail te controleren, lees je dat domein van rechts naar links. Helemaal rechts staat de extensie, zoals .be, .com of .eu. Het woord net links van die extensie is het echte domein. Alles wat daar nog voor staat, gescheiden door een punt, kan de eigenaar van dat domein vrij invullen.
Een paar voorbeelden maken het duidelijk. Stel dat de echte afzender afzender.be is:
| Afzenderadres | Echt domein | Oordeel |
|---|---|---|
| [email protected] | afzender.be | Echt |
| [email protected] | afzender.be | Echt: “klanten” is een onderdeel van afzender.be |
| [email protected] | fakeafzender.be | Nep: een ander woord is een ander domein |
| [email protected] | afzender-be.com | Nep: een streepje maakt er een ander domein van |
| [email protected] | veilig-inloggen.com | Nep: afzender.be staat vooraan, maar het echte domein staat rechts |
| [email protected] | afzender-klantendienst.be | Nep, tenzij de organisatie zelf dit adres gebruikt |
| [email protected] | afzender.support | Verdacht: andere extensie, bijna altijd nep |
| [email protected] | gmail.com | Nep: gratis mailadres met de naam als versiering |
De regel is dus simpel: alleen het woord vlak voor de extensie telt. Staat daar niet exact het domein dat je kent, dan komt de mail niet van die organisatie.
Stap 3: let op domeinen die bijna kloppen
Oplichters registreren graag domeinen die op het eerste gezicht gelijk lijken aan het echte. Je leest er gemakkelijk overheen, zeker op een klein scherm. Dit zijn de bekendste trucs:
- Letters die op elkaar lijken: rn in plaats van m (rnicrosoft in plaats van microsoft), een l in plaats van een hoofdletter I, of een cijfer 0 in plaats van de letter o.
- Een letter extra of te weinig: afzennder.be of afzendr.be.
- Letters omgewisseld: afzedner.be.
- Een extra woord: afzender-veiligheid.be, mijn-afzender.be of afzenderonline.be.
- Een andere extensie: afzender.co, afzender.net of afzender.eu terwijl je afzender.be verwacht.
- Letters uit een ander alfabet: sommige tekens uit bijvoorbeeld het Russische alfabet zien er precies uit als onze a, e of o. Het domein lijkt identiek, maar is het niet. Twijfel je, typ het domein dan zelf over in plaats van het te kopiëren.
Een handige gewoonte als je de afzender van een mail wil controleren: vergelijk het domein met een oudere mail waarvan je zeker weet dat die echt was. Staat er ook maar één teken anders, dan vertrouw je het niet.
Stap 4: klopt het adres, dan is de mail nog niet altijd echt
Ook wie de afzender van een mail zorgvuldig controleert, is nog niet helemaal zeker. Een correct afzenderadres is een goed teken, maar geen garantie. Er zijn drie situaties waarin het adres klopt en de mail toch niet te vertrouwen is:
Het afzenderadres is vervalst
Technisch is het mogelijk om een mail te versturen met een vals afzenderadres, net zoals je op een papieren brief elk adres kan schrijven. Organisaties die hun domein goed beveiligd hebben, maken dat heel moeilijk. Niet elk domein is echter even goed ingesteld. Soms toont je mailprogramma dan een waarschuwing, zoals “Deze afzender is niet geverifieerd” of een vraagteken bij de foto van de afzender. Neem zo’n melding altijd ernstig.
Het antwoordadres is anders
Soms komt de mail van het juiste adres, maar gaat je antwoord naar een ander adres. Klik je op Beantwoorden, kijk dan even naar het adres in het vak Aan. Staat daar plots een ander domein, dan wil iemand je antwoord onderscheppen.
Het echte account van de afzender is gehackt
Dit is de lastigste. Een oplichter heeft het wachtwoord van je leverancier of collega bemachtigd en mailt nu vanuit zijn echte mailbox. Het adres klopt dus volledig. Controleer de afzender van zo’n mail daarom buiten de mail om: gaat het over geld, een nieuw rekeningnummer, wachtwoorden of iets dringends, bel de afzender dan op het nummer dat je al kent. Niet op het nummer uit de mail.
En wanneer een vreemd adres toch echt is
Omgekeerd komen echte mails soms van een ander domein. Nieuwsbrieven, facturen en bevestigingen worden vaak verstuurd via een gespecialiseerde dienst, waardoor je naast het domein ook het woord “via” of een onbekende naam ziet. Dat is niet meteen verdacht. Vraagt zo’n mail je echter om in te loggen of iets te betalen, dan ga je gewoon zelf naar de website of app van die organisatie in plaats van op de link te klikken.
Stap 5: controleer een link voor je erop klikt
De tekst van een link en de plek waar hij naartoe gaat, kunnen totaal verschillen. Er kan “www.jouwbank.be” op de knop staan, terwijl de link naar een heel andere website leidt. Zo kijk je waar een link echt naartoe gaat:
- Op je computer: hou je muis boven de link of knop zonder te klikken. Onderaan je scherm of in een klein venster verschijnt het echte adres.
- Op je gsm: hou je vinger even op de link, zonder los te laten. Er verschijnt een menu met het adres bovenaan. Kies daarna niet Openen, maar tik ernaast.
Lees dat adres op dezelfde manier als wanneer je de afzender van een mail controleert: zoek het stuk vlak voor de eerste schuine streep (/) en lees het van rechts naar links. In https://www.jouwbank.be/inloggen is het domein jouwbank.be, dus echt. In https://jouwbank.be.klantenzone.net/inloggen is het domein klantenzone.net, dus vals.
Let ook op deze valkuilen:
- Verkorte links zoals bit.ly of tinyurl verbergen waar ze naartoe gaan. Een bank of overheid stuurt die zelden.
- Het slotje in je browser betekent enkel dat de verbinding versleuteld is, niet dat de website te vertrouwen is. Ook oplichters hebben een slotje.
- QR-codes in een mail zijn een nieuwe truc: je scant ze met je gsm, waar je het adres minder goed ziet. Scan nooit een QR-code uit een onverwachte mail.
- Bijlagen die een zip-bestand zijn, of een document dat vraagt om “inhoud in te schakelen”, open je niet.
De veiligste gewoonte is eenvoudig: klik niet op een link om in te loggen. Open zelf de app of typ het adres van de organisatie in je browser.
Lijkt de mail van je bank te komen?
Valse bankmails zijn de meest voorkomende, omdat de buit het grootst is. Controleer de afzender van zo’n mail altijd, maar vertrouw er nooit blindelings op. Onthoud daarom deze regels:
- Je bank vraagt nooit via mail, sms of telefoon naar je pincode, de codes van je kaartlezer of de bevestiging van een betaling die je zelf niet gestart bent.
- Klik niet op de link en bel niet naar het nummer in de mail.
- Neem contact op met je bank via de gewone kanalen: je bankapp, het nummer op de achterkant van je bankkaart, of het nummer op de website die je zelf intikt.
- Heb je toch codes gegeven of je kaart gebruikt op een valse website? Laat je kaart dan meteen blokkeren via Card Stop op 078 170 170 en verwittig je bank.
Hetzelfde geldt voor mails die lijken te komen van de overheid, een energieleverancier, een pakjesdienst of een webwinkel. Ga altijd zelf naar hun website of app, nooit via de mail.
Wat doe je met een verdachte mail?
Kan je de afzender van een mail niet met zekerheid controleren, of blijf je twijfelen? Behandel de mail dan als vals:
- Klik op niets. Geen links, geen bijlagen, geen QR-codes.
- Antwoord niet. Een antwoord bevestigt dat je adres actief is, en je krijgt daarna alleen meer valse mails.
- Stuur de mail door naar [email protected]. Dat is het meldpunt van Safeonweb, de Belgische overheidsdienst voor online veiligheid van het Centrum voor Cybersecurity België. Zij analyseren de berichten die binnenkomen en zorgen dat gevaarlijke links geblokkeerd worden, zodat anderen er niet meer in trappen. Je krijgt geen persoonlijk antwoord, maar je melding helpt wel. Ook van een verdachte sms of chatbericht kan je een schermafbeelding doorsturen.
- Markeer de mail als spam of phishing in je mailprogramma. Zo leert je filter bij.
- Verwijder de mail daarna.
Meer uitleg en voorbeelden van valse berichten die nu rondgaan, vind je op safeonweb.be.
Toch geklikt of iets ingevuld?
Dat kan iedereen overkomen. Snel handelen beperkt de schade. Verander meteen je wachtwoord als je dat ingevuld hebt, ook op andere plaatsen waar je hetzelfde wachtwoord gebruikt. Bel je bank als je bankgegevens gaf. Heb je een bijlage geopend, koppel je computer dan los van het internet en laat hem nakijken. Wat je daarna nog kan doen, lees je in ons artikel over spam en virussen in je mailbox.
Minder valse mail in je mailbox
Hoe beter je spamfilter, hoe minder van deze mails je ooit te zien krijgt. Een Exchange-mailbox via e-mailhosting of Microsoft 365 bij Alfahost heeft ingebouwde bescherming tegen spam, phishing en virussen, zonder dat je iets hoeft te installeren. Een goed ingestelde domeinnaam maakt het bovendien veel moeilijker voor oplichters om mails te versturen die van jouw adres lijken te komen. Zo beschermen je instellingen niet alleen jezelf, maar ook je klanten.
Twijfel je of je eigen domein goed beschermd is? Stuur ons je domeinnaam via het contactformulier of bel ons even. We kijken je mailinstellingen gratis na en zeggen je eerlijk wat er beter kan.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen de afzendernaam en het afzenderadres?
De afzendernaam is de tekst die je mailprogramma groot toont en kan iedereen vrij kiezen. Het afzenderadres is het echte mailadres met de @. Kijk altijd naar dat adres, nooit alleen naar de naam.
Hoe weet ik welk deel van een mailadres het echte domein is?
Lees het stuk achter de @ van rechts naar links. Het woord vlak voor de extensie, zoals .be of .com, is het echte domein. In [email protected] is dat dus veilig-inloggen.com en niet afzender.be.
Het afzenderadres klopt. Is de mail dan zeker echt?
Niet altijd. Het adres kan vervalst zijn of het echte account van de afzender kan gehackt zijn. Gaat het over geld, een nieuw rekeningnummer of wachtwoorden, bel de afzender dan op een nummer dat je al kent.
Wat gebeurt er met een mail die ik naar [email protected] stuur?
Safeonweb analyseert de gemelde berichten en laat gevaarlijke links blokkeren, zodat anderen beschermd worden. Je krijgt geen persoonlijk antwoord. Verwijder de mail daarna gewoon.
Hoe controleer ik een link op mijn gsm zonder hem te openen?
Hou je vinger even op de link zonder los te laten. Er verschijnt een menu met het echte adres bovenaan. Tik daarna naast het menu in plaats van op Openen.
Mijn bank belt of mailt en vraagt codes van mijn kaartlezer. Wat nu?
Geef ze nooit. Je bank vraagt die codes nooit via mail, sms of telefoon. Hang op of verwijder de mail en neem zelf contact op met je bank via de app of het nummer op je bankkaart.